Bez czarny (Sambucus nigra) bywa w ogrodach niedoceniany, wszak to krzew, który spotyka się w miejscach dzikich: w lasach, na łąkach, przy rzekach i na terenach ruderalnych, czyli zmienionych przez człowieka. Tymczasem bez czarny pięknie wygląda w czasie kwitnienia, wprowadza naturalność do ogrodu przez większość roku, jest ostoją dla zwierząt, a ponadto wykorzystuje się go w kuchni i domowej apteczce.

Bez czarny – dlaczego warto go uprawiać?

Bez czarny jest chętnie wykorzystywany przez człowieka. Kwiatostany dodaje się do ciasta naleśnikowego, ponadto służą do produkcji lemoniady; owoce zaś nadają się na przetwory. Jednocześnie owoce stanowią cenny, jesienno-zimowy pokarm dla ptaków. Dojrzewają od końca sierpnia, a utrzymują się przez jesień, czasem także przez początek zimy. To pokarm m.in. dla kosów i drozdów. Bez czarny w ogrodzie jest poniekąd przedłużeniem natury (tak jak inne rodzime gatunki). Dzięki niemu ogród nie wygląda jak „wyrwany z kontekstu” , czyli całkowicie niepasujący do otoczenia. Taką cechę ma ogród orientalny, ale jest to odgórne założenie, zaplanowane. Natomiast w większości stylów urządzania ogrodów dąży się do tego, żeby zieleń komponowała się nie tylko wewnątrz ogrodu, lecz również pasowała do tej, która występuje w okolicy. Zaletą bzu czarnego jest łatwość uprawy. Krzew przystosowuje się do różnych warunków. Nadaje się nawet dla osób początkujących. Można o nim powiedzieć, że „sam rośnie”. Jest prawie bezobsługowy.

Jakie odmiany bzu czarnego są dostępne?

W ogrodach często uprawia się typowy gatunek Sambucus nigra. Jest naturalny, rozłożysty, osiąga kilka metrów wysokości. Oprócz niego dostępne są odmiany o podwyższonych walorach dekoracyjnych. Przykładem jest bez czarny ‘Black Lace’. Ma nietypowe liście – są głęboko powcinane, bardziej „koperkowe” niż „bzowe”, a w dodatku mają ciemniejszą, purpurowo-zieloną barwę. Odmiana jest niższa, zwykle nie przekracza 3 m wysokości, dlatego nadaje się także do małych ogrodów. Bez czarny ‘Black Tower’ tworzy ciemne, małe, słabiej powcinane liście (z kształtu nieco podobne do…winobluszczu). Roślina ma także inną cechę, która wyróżnia się ją w obrębie gatunku. To wąski, kolumnowy pokrój. Krzew dorasta do 3 m wysokości przy zaledwie 1 m szerokości. Jeśli natomiast zależy nam na plonie – obfitych owocach – warto postawić na bez czarny ‘Sampo’. Plonuje dorodniej w porównaniu z podstawowym gatunkiem.

Jak zaaranżować bez czarny w ogrodzie?

Sadzonki czarnego bzu można posadzić z wieloma innymi „dzikimi” gatunkami na nieformowaną, zmienną, gęstą ścianę żywopłotową, np. wraz z głogami, dziką różą, kaliną koralową, kruszyną zwyczajną i wieloma innymi gatunkami. Poza tym nadaje się do dekoracji zakątka leśnego. Można wykorzystać go do zasłonięcia mało estetycznych miejsc, np. części gospodarczej, kompostownika czy śmietnika. Należy jedynie unikać sadzenia przy placu zabaw i przy podjeździe dla pojazdów. Ptaki chętnie korzystają z jego owoców i niestety mogą przy okazji zanieczyszczać dane miejsce odchodami. Bzy o ciemniejszych liściach sadzi się przy krzewach o liściach zielonych lub zielono-kremowych dla efektu kontrastu. Bez kolumnowy dodatkowo nadaje się na eleganckie szpalery i do sadzenia w rabatach. Efektownie prezentuje się w wydzielonym miejscu na trawniku.

Bez czarny jest niedoceniany, tymczasem warto go polubić i posadzić w ogrodzie czy na działce ROD. Sadzonki bzu czarnego i wielu innych gatunków jest dostępnych w szkółce drzewek owocowych drzewka-faworytka.pl.